Pustynia Błędowska

Pustynia Błędowska to największy w Polsce piaszczysty obszar o powierzchni około 32 km², rozciągający się pomiędzy Wyżyną Śląską, a Wyżyną Olkuską i graniczący bezpośrednio z Górnośląskim Okręgiem Przemysłowym.

Ten stosunkowo niewielki pustynny teren pochodzenia antropogenicznego ma 10 km długości i 4 km szerokość. Przez Pustynię Błędowską przepływa rzeka Biała Przemsza, w pobliżu której tworzy się urokliwa pustynna „oaza”.

Pustynia Błędowska nie jest pustynią w sensie klimatycznym, obszar ten odznacza się jednak specyficznym krajobrazem, przywołującym na myśl pustynię właśnie.

Pustynia Błędowska Mapa

pustynia błędowska mapa

Ochrona przyrody

Dziś próbuje się chronić ten unikatowy krajobraz wycinając narastające drzewa.

Program „Ochrona mozaiki siedlisk przyrodniczych w zlewni rzeki Białej Przemszy” ma na celu przygotowanie 12-kilometrowej ścieżki przyrodniczej, odkrzewienie Pustyni Błędowskiej i oczyszczenie terenu z niewybuchów.

Cały teren Pustyni Błędowskiej objęty jest trzema formami ochrony:
-obszar Natura 2000 „Pustynia Błędowska”
-Park Krajobrazowy Orlich Gniazd
-użytek ekologiczny

Powstanie

Epoka lodowcowa i następujące po sobie zlodowacenia spowodowały, że dno doliny stopniowo wypełniało się piaskami i żwirami, a wiejące wiatry uniemożliwiały rozwój roślinności.

Gdy zmienił się klimat, wyrósł tu gęsty las, z którego od XIII wieku regularnie pozyskiwano drewno do budowy i wzmacniania szybów rozwijających się w okolicy kopalń srebra i ołowiu. Doprowadziło to do powstania pustyni.

Po zakończeniu II wojny światowej część Pustyni Błędowskiej obsadzono wierzbą ostrolistną i sosną, co spowodowało zmniejszenie powierzchni piaszczystych.

Wykorzystanie

Od początku XX wieku teren ten był wykorzystywany jako poligon, najpierw przez wojska polskie, a potem przez lotnictwo niemieckie. Dziś również część Pustyni Błędowskiej służy jako poligon dla wojsk spadochronowych.

Budowa

Głębokość piasków Pustyni Błędowskiej wynosi od 17 do 20 metrów. Tworzą je drobne ziarna kwarcu z domieszką innych minerałów.

Fulguryty to występujące tu grudki minerałów, powstałe wskutek stopienia piasku przez pioruny.

Na terenie Pustyni Błędowskiej pojawiają się wydmy i wały brzeżne, które urozmaicają dość monotonny krajobraz.

Fatamorgany i burze piaskowe pojawiają się tu stosunkowo rzadko, a to ze względu na to, że krajobraz staje się z biegiem lat coraz mniej pustynny. Rosnący niedaleko las sosnowy i zarośnięte łąką wydmy zmieniły wygląd tego miejsca.

Wiatr jest tu jednak nadal czynnikiem pustyniotwórczym.

Siedliska przyrodnicze Pustyni Błędowskiej

-wydmy śródlądowe z murawami napiaskowymi

-ciepłolubne, śródlądowe murawy napiaskowe

-łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe

Roślinność

Latem piasek na Pustyni Błędowskiej nagrzewa się do temperatury dochodzącej nawet do 70 st.C, a wilgoci jest niewiele, więc występujące tu rośliny charakteryzować się muszą dużą odpornością na wysychanie i silnie rozbudowanym systemem korzeniowym.

Rośnie tu endemiczna roślina, Warzucha polska, występująca tylko tutaj, chociaż jej stanowisk jest już coraz mniej.

Na terenie Pustyni Błędowskiej występuje tylko około 100 gatunków roślin naczyniowych, charakteryzujących się przystosowaniami do życia w trudnych pustynnych warunkach.

Oto niektóre z nich:

-Szczotlicha siwa

-Sporek wiosenny

-Chroszcz nagołodygowy

-Wiosnówka pospolita

-Piaskownica zwyczajna

-Turzyca piaskowa

-Mietlica pospolita

-Dziewięćsił bezłodygowy

-Kruszczyk szerokolistny

-Warzucha polska – endemit

Zwierzęta

Na terenie Pustyni Błędowskiej występują głównie owady i ptaki, ale spotyka się także gady, płazy i ssaki, a w rzece ryby. Doliczono się tu około 150 gatunków fauny.

Występują tu między innymi:

-Skowronek borowy

-Świergotek polny

-kulon

-piżmak

-bóbr

-Minóg strumieniowy

-chrząszcz – Trzyszcz

-Mrówkolew wydmowy

-Trzmielojad zwyczajny

-Zimorodek

-Dzięcioł czarny

-Jarzębatka

-Gąsiorek

-Lelek zwyczajny

-Świergotek polny

-Gniewosz plamisty

-Jaszczurka zwinka

-Padalec zwyczajny

-Jaszczurka żyworodna

-Zaskroniec zwyczajny

-Żmija zygzakowata

-Grzebiuszka ziemna

-błonkówki

Wydarzenia

Na terenie Pustyni Błędowskiej coraz częściej organizowane są różnorodne wydarzenia, takie jak:

-biegi

-pikniki rodzinne

-koncerty

Punkty widokowe

Wzgórze Czubatka w Kluczach. Jest tu parking dla samochodów, taras widokowy i altanki. Prowadzi stąd żółty szlak do Pustyni Błędowskiej i do Błędowa.

Wzgórze Dąbrówka z punktem widokowym opatrzonym tablicami edukacyjnymi, w miejscowości Chechło. Dojazd do Pustyni Błędowskiej jest oznakowany brązowymi tabliczkami.

Róża Wiatrów to punkt widokowy, który powstał w 2018 roku. Można tu dojechać z drogi łączącej Klucze i Hutki. Dla turystów przygotowano platformę widokową, altany, podesty i molo. Atrakcje przyrodnicze Pustyni Błędowskiej przybliżają rozmieszczone tablice informacyjne. Można stąd wyruszyć na spacery ścieżkami edukacyjnymi.

Turystyka

Pustynia Błędowskia jest bardzo atrakcyjnym terenem dla wędrówek nie tylko pieszych, ale także konnych.

-żółty pieszy Szlak Pustynny łączy Błędów z Kluczami

-pomarańczowy szlak jeździecki, tzw. Transjurajski Szlak Konny, z odnogą prowadzącą w stronę Chechła przez bród na Białej Przemszy

Wytyczona ścieżka dydaktyczna po Pustyni Błędowskiej ma długość 3 kilometrów i prowadzą nią znaki czerwone. Biegnie ona od Kluczy, poprzez fragmenty lasu mieszanego, wzniesienia z ostańcami, piaski pustyni i kończy się wśród łęgów nad Białą Przemszą.

Ścieżka dydaktyczna po Ziemi Kluczewskiej, oznakowana na czarno, o długości 1,5 km, rozpoczyna się w okolicach Czerwonego i Zielonego Stawu, na obrzeżach Pustyni Błędowskiej. Prowadzi poprzez ostańce wapienne, podnóże Rudnicy, wzgórze Jałowce i kończy się na ulicy Rudnickiej

Dwa inne szlaki dydaktyczne wiodą zabagnioną doliną Białej Przemszy i rzeki Białej. Jedyna ścieżka przez Pustynię Błędowską biegnie na północny-zachód od Klucz.

Ciekawostki

-nazwa Pustynia Błędowska pojawiła się w 1889 roku za sprawą Wacława Nałkowskiego

-dawniej pojawiało się tu zjawisko fatamorgany

-legenda mówi, że pustynia powstała z piasku rozsypanego przez diabła. Chciał on zasypać piaskiem kopalnię srebra w Olkuszu.

-Pustynia Błędowska posłużyła jako plener do filmu „Faraon”

-średnie roczne opady wynoszą tu 726 mm, a średnia temperatura w ciągu roku to 7,3°C

Dojazd

-z Częstochowy drogą S1, potem E40 przez Olkusz do Chechła
-z Krakowa przez Olkusz do miejscowości Klucze i Chechło
-z Katowic w kierunku Sosnowca, potem na Olkusz i do Chechła

Pustynia Błędowska
5 (100%) 1 vote[s]

Komentarze

mood_bad
  • Brak komentarzy
  • chat
    Dodaj komentarz